EnGinizce · İstanbul · 6–12 Mayıs 2018 · Erasmus Türkiye Buluşması
Selamlar gezginler! İstanbul’u misafirlerimize anlatırken büyük yapıların adlarını sıralamak kolay; asıl güzel hikâye bazen bir pasajın tavanında, baklava tabağında veya çay bardağında açılıyor. 6–12 Mayıs 2018 Erasmus Türkiye buluşmamızın fotoğraflarına bu kez gezgin öğretmen merakıyla bakıyoruz. Şehir yalnızca tarih kitabının içinde değil, önümüzden akan hayatın içinde de anlatacak şey buluyor.
Sekiz fotoğrafı bir kültür dersi gibi değil, birlikte düşünme daveti gibi okuyalım. Paydaşlarımızla yürürken kendi alışkanlıklarımızı da yeniden fark ediyoruz. Bir başkasına çok ilginç gelen ayrıntı, bizim her gün önünden geçtiğimiz bir şey olabiliyor. Ev sahipliğinin güzel tarafı bu; şehrimizi başkasının merakından ödünç aldığımız gözlerle görmek.
Bir Pasajın İçinde Başka Bir İstanbul
Çiçek Pasajı’nın cam örtüsünün altında başımız yukarıya dönüyor. Dışarıdaki kalabalıktan sonra bu kısa durak, aynı caddenin içinde başka bir İstanbul açıyor. Gezgin öğretmenin iyi bildiği bir yöntem var: Bazen anlatmaya başlamadan önce biraz bakmak gerekiyor. Burada da ışık, katlar ve cepheler ilk sözü kendileri söylüyor.
Kültürü yalnızca anıtların içinde ararsak dükkânları, pasajları ve insanların buluştuğu geçiş alanlarını kaçırırız. Aynı çatı altında durmak, yapının bir mimari nesne kadar bir karşılaşma ortamı olduğunu da gösteriyor. Misafirlerimizle gezerken programın arasına böyle küçük boşluklar koymak, İstanbul’un ayrıntılarına alan açıyor.
Tatlıcı Vitrininde Sunumun Dili
Tatlıcı vitrininin önünde gezinin gündemi kısa süreliğine değişiyor. Renkler, kat kat dizilen ürünler ve sunum insanı durduruyor. Bu kez hangi yapı sorusunun yerini hangisi sorusu alabilir; aile gezilerinde de paydaşlarla şehir yürüyüşünde de vitrinin diplomatik gücü küçümsenmez!
Fotoğrafta yalnızca yiyeceği değil, sergileme biçimini de görüyoruz. Bir ürünün nasıl gösterildiği, kültürün alışveriş ve gündelik hayat tarafını anlatıyor. Öğretmen olarak bu kareyi severim: Aynı görüntü üzerinden dil, tasarım, şehir hayatı ve alışkanlıklar konuşulabilir. Üstelik konuya ilgi uyandırmak pek zor değil.
Bir Dilim Baklavaya Ayrılan Mola
Bir dilim baklava, büyük şehir manzaraları arasında küçücük ama güçlü bir hatıra. İstanbul’u anlatmak için her zaman geniş açıya ihtiyaç yok. Bazen bir tabak, aynı masanın etrafındaki paylaşımı bütün görkemiyle taşır. Fotoğrafın küçük olması hikâyesinin küçük olduğu anlamına gelmiyor.
Bu mola bizim için kültürel paylaşımın gündelik hâli. İnsanlara yalnızca yaşadığınız yeri göstermiyor, birlikte zaman geçirme biçiminizi de açıyorsunuz. Sofra bazen uzun bir sunumdan daha hızlı yakınlık kuruyor. Şehri gezerken yorulan ayaklar da bu kültürlerarası diyaloğun en hevesli destekçileri!
Ayasofya’da Mekânın Büyüklüğünü Hissetmek
Ayasofya’da bakış avizelerden hat levhalarına, yüksek hacimden yüzeylere doğru dolaşıyor. Bir yapıda farklı dönemlerin izlerini aynı anda düşünmek, İstanbul’u tek bir başlıkla anlatmanın neden yetersiz olduğunu gösteriyor. Burada aceleyle fotoğraf çekmek yerine biraz durunca ayrıntılar birbirine bağlanıyor.
Fotoğraflarımız Mayıs 2018’e, yapının müze olarak gezildiği döneme aittir. Bu tarih bilgisi önemli; albümdeki ziyaret koşullarını ve kullanım biçimini bugüne taşımadan, o günün hatırasını koruyoruz.
Büyük Yapının Küçük Ayrıntıları
Bezemeli metal şebekeye yaklaşınca büyük mekânın içindeki ince emeği görüyoruz. Genel görünüşle ayrıntı arasında gidip gelmek, bir yapıyı anlamanın en keyifli yollarından. Her fotoğrafın bize aynı şeyi göstermesi gerekmiyor; biri ölçeği, diğeri işçiliği anlatabiliyor.
Gezgin öğretmenin çantasında bazen en kıymetli araç yeni bir soru oluyor: Bu deseni nasıl tarif ederdiniz, aynı biçim nerede tekrar ediyor? Ziyaret sırasında herkesin uzman olması gerekmiyor. Dikkatle bakmak ve merak ettiğini sormak, kültürel keşif için çok iyi bir başlangıç.
Mozaikte Saklı Bir Geçmiş
Mozaik karesinde küçük parçalar uzaktan tek bir görüntüye dönüşüyor. Yakından malzeme, uzaktan kompozisyon dikkat çekiyor. Şehrin farklı dönemlere ait izlerini görmek, tarihî mekânları yalnızca tarihlerden ibaret düşünmemeyi sağlıyor. Aynı ziyaretin içinde başka bir görsel dil daha karşımıza çıkıyor.
Hat levhaları ve mozaikler aynı albümde yan yana durunca İstanbul’un katmanları daha iyi anlaşılıyor. Fotoğrafları bir yarışa dönüştürmeden, hangisi daha önemli demeden okumak güzel. Her ayrıntı, yapının ve şehrin uzun hikâyesine başka bir pencere açıyor.
Çarşı Tezgâhında Renk ve Gündelik Hayat
Çarşıda baharatlar ve renkli ürünler bizi yeniden yaşayan İstanbul’a çıkarıyor. Tarih yalnızca korunan yapıların içinde değil; alışverişin ve karşılaşmaların sürdüğü bu hareketin yanında da hissediliyor. Tezgâh bir bakıma şehrin küçük renk haritası.
Paydaşlarımıza İstanbul’u gösterirken bugünün gündelik hayatını dışarıda bırakmak istemiyoruz. Ürünler, sunumlar ve kalabalık; şehrin yaşayan tarafı. Eski yapıları gezdikten sonra böyle bir tezgâhın önünde durmak, kültürün yalnızca geçmiş zamanda kurulmadığını hatırlatıyor.
İnce Belli Bardakta Ortak Bir Mola
Ve sonunda çay. Büyük yapıların arasında saatlerce dolaştıktan sonra ince belli bardak, bütün programa sade bir nokta koyabiliyor. Bir bardak çay için oturmak, birbirimizi biraz daha dinlemek için de fırsat. Gezi defterindeki en küçük nesnelerden biri, en tanıdık duyguyu taşıyor.
2018 Erasmus buluşmasının kültür hatırası bizim için bu dengede saklı: mimari kadar gündelik hayat, tarih kadar sohbet, manzara kadar yol arkadaşlığı. Dünyayı dolaşırken taşıdığımız merakı kendi şehrimize yöneltince İstanbul yeniden büyüyor. Hem gezgin hem öğretmen olmanın güzel yanı, her duraktan yeni bir soru çıkarabilmek.
Albüm ve Kaynaklar
Bu yazının fotoğrafları EnGinizce’nin Mayıs 2018 Erasmus Türkiye buluşması arşivinden seçilmiştir.
Fatih Belediyesi — Ayasofya’nın tarihçesi
İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Kültür turizmi
Görseller: EnGinizce.
Yol hikâyelerimiz YouTube’da
EnGinizce Gezi YouTube kanalımızda diğer yolculuklarımıza eşlik edebilirsiniz. Bu yazı kendi fotoğraf arşivimizden hazırlanmış bir gezi günlüğüdür.
